Genel Bilgiler
Kayıt Türü
Dağ
Kısa Açıklama
Sakarya muharebe alanı.
Tarihî Önemi
Tarihçe
Genel Bilgiler
- Yer türü: Dağ
- Doğrulama: Tek Kaynak
Tarihî Önemi ve Açıklama
Sakarya muharebe alanı.
İlgili Birlikler
ANA veritabanındaki olay ve ilişki kayıtlarında bu yerle bağlantılı olup sitede sayfası bulunan birlikler:
Kronolojik Olay Dizisi
- 1921-08-19 — İkinci Grup muharebe hattının Sabanca güneyi, Kavak güneyi, Karapınar güney sırtları, Mangal Dağı'ndan geçtiği. [1208/40] — İkinci Grup muharebe hattının Sabanca güneyi, Kavak güneyi, Karapınar güney sırtları, Mangal Dağı'ndan geçtiği.
- 1921-08-20 — Mangal Dağı'nın asıl müdafaa hattı haline konması. [1208/115] — Mangal Dağı'nın asıl müdafaa hattı haline konması.
- 1921-08-21 — Mangal Dağı'nın müdafaası için topçu kuvvetine ihtiyaç olduğu. [1371/72] — Mangal Dağı'nın müdafaası için topçu kuvvetine ihtiyaç olduğu.
- 1921-08-21 — Beşinci Fırka Kumandanlığı'nın Mangal Dağı savunmasına verildiği ve Dokuzuncu Fırka'nın Karapınar'a nakledileceği. [1371/79] — Beşinci Fırka Kumandanlığı'nın Mangal Dağı savunmasına verildiği ve Dokuzuncu Fırka'nın Karapınar'a nakledileceği.
- 1921-08-21 — Onbeşinci Alay ile Rus dağ bataryasının Mangal Dağı'nda Beşinci Fırka emrine girdiği. [1371/80] — Onbeşinci Alay ile Rus dağ bataryasının Mangal Dağı'nda Beşinci Fırka emrine girdiği.
- 1921-08-21 — Düşman taarruzunda Üçüncü Süvari Fırkası'nın Mangal Dağı'nda muharebe edeceği. [1371/86] — Düşman taarruzunda Üçüncü Süvari Fırkası'nın Mangal Dağı'nda muharebe edeceği.
- 1921-08-21 — Mangal Dağı'nın sol mıntıkasının sağlamlaştırılması için Beşinci Fırka yedeğinde bulunan Onbeşinci Alay'ın çalıştırılacağı. [1371/94] — Mangal Dağı'nın sol mıntıkasının sağlamlaştırılması için Beşinci Fırka yedeğinde bulunan Onbeşinci Alay'ın çalıştırılacağı.
- 1921-08-22 — Mangal Dağı'nın yerinin haritada gösterilmesi. [1208/127] — Mangal Dağı'nın yerinin haritada gösterilmesi.
- 1921-08-23 – 1921-09-10 — Mangal Dağı Muharebesi — Mangal Dağı muharebeleri.
- 1921-08-23 — Mangal Dağı'nda bulunan kıtaat. [1285/56] — Mangal Dağı'nda bulunan kıtaat.
- 1921-08-23 — Düşmanın Mangal Dağı'nı kuşatmaya hazırlandığı [1285/65] — Düşmanın Mangal Dağı'nı kuşatmaya hazırlandığı
- 1921-08-23 — 23/08/1337'de Mangal Dağı'nda yapılan muharebeler. [1371/117] — 23/08/1337'de Mangal Dağı'nda yapılan muharebeler.
- 1921-08-23 — Mangal Dağı ilerisindeki tepenin düşman tarafından işgal edildiği. [1371/118] — Mangal Dağı ilerisindeki tepenin düşman tarafından işgal edildiği.
- 1921-08-23 — Düşmanın Kokartepe ile Mangal Dağı arasında ilerlediği. [1371/127] — Düşmanın Kokartepe ile Mangal Dağı arasında ilerlediği.
- 1921-08-23 — Beşinci Fırka Kumandanlığı'nın 28/08/1337'de Mangal Dağı'nda yaptığı muharebeye ait harp raporu. [1371/130] — Beşinci Fırka Kumandanlığı'nın 28/08/1337'de Mangal Dağı'nda yaptığı muharebeye ait harp raporu.
- 1921-08-24 — Beşinci Fırka'nın gelen ihtiyatlara rağmen Mangal Dağı'nı muhafaza edemeyecek durumda olduğu. [1277/117] — Beşinci Fırka'nın gelen ihtiyatlara rağmen Mangal Dağı'nı muhafaza edemeyecek durumda olduğu.
- 1921-08-24 — Kaltaklı doğusunda toplanıldığı, Mangal Dağı'nda düşman taarruzunun mümkün olduğu. [1277/118] — Kaltaklı doğusunda toplanıldığı, Mangal Dağı'nda düşman taarruzunun mümkün olduğu.
- 1921-08-24 — Düşmanın muhtelif kollarda Mangal Dağı istikametinde harekette olduğu. [1277/125] — Düşmanın muhtelif kollarda Mangal Dağı istikametinde harekette olduğu.
- 1921-08-24 — Düşmanın Mangal Dağı'nda bir alayla taarruza başladığı. [1277/149] — Düşmanın Mangal Dağı'nda bir alayla taarruza başladığı.
- 1921-08-24 — Mangal Dağı'nın işgali üzerine yapılan bazı değişiklikler. [1285/70] — Mangal Dağı'nın işgali üzerine yapılan bazı değişiklikler.
- 1921-08-24 — Beşinci Fırka'nın Yaprakbayır Karyesi'ne çekileceği ve muhafız taburunun Mangal Dağı'ndaki kıtaatın çekilmesini koruyacağı. [1371/132] — Beşinci Fırka'nın Yaprakbayır Karyesi'ne çekileceği ve muhafız taburunun Mangal Dağı'ndaki kıtaatın çekilmesini koruyacağı.
- 1921-08-24 — Mangal Dağı'nı işgal edilmediği ve Yirmibeşinci Alay'ın Beşinci Fırka emrinde olduğu. [1371/135] — Mangal Dağı'nı işgal edilmediği ve Yirmibeşinci Alay'ın Beşinci Fırka emrinde olduğu.
- 1921-08-24 — Düşmanın Mangal Dağı'nın doğusunu işgal ettiği ve Yaprakbayır bölgesinin krokisi. [1371/136] — Düşmanın Mangal Dağı'nın doğusunu işgal ettiği ve Yaprakbayır bölgesinin krokisi.
- 1921-08-24 — Düşmanın Mangal Dağı'nın güney sırtlarında tahkimat yaptığı. [1371/144] — Düşmanın Mangal Dağı'nın güney sırtlarında tahkimat yaptığı.
- 1921-08-24 — Beşinci Fırka Kumandanlığı'nın 23/08/1337'de Mangal Dağı'nda yapılan muharebeler hakkında Ondördüncü, Onbeşinci, Yirmidördüncü Alaylar ve Süvari Bölüğü'nden istediği rapor. [1371/149] — Beşinci Fırka Kumandanlığı'nın 23/08/1337'de Mangal Dağı'nda yapılan muharebeler hakkında Ondördüncü, Onbeşinci, Yirmidördüncü Alaylar ve Süvari Bölüğü'nden istediği rapor.
- 1921-08-24 — 1-Topçu yardımı yapılması ve düşmanın Mangal Dağı'ndan aşağıya indiği. 2-Dokuzuncu Fırka'nın topçusunun kuvvetinin azaldığı. [1371/157] — 1-Topçu yardımı yapılması ve düşmanın Mangal Dağı'ndan aşağıya indiği. 2-Dokuzuncu Fırka'nın topçusunun kuvvetinin azaldığı.
- 1921-08-24 — Düşmanın Mangal Dağı sağ cenahına taarruza başladığı. [1432/109] — Düşmanın Mangal Dağı sağ cenahına taarruza başladığı.
- 1921-08-24 — Düşmanın Mangal Dağı'nda bulunduğu. [1432/110] — Düşmanın Mangal Dağı'nda bulunduğu.
- 1921-08-25 — Birinci Grub'un Mangal Dağı şarkı ve garbı istikametinde ileri harekata başladığı. [1277/162] — Birinci Grub'un Mangal Dağı şarkı ve garbı istikametinde ileri harekata başladığı.
- 1921-08-25 — Saat 12 ile bir arasında top ve tüfek sesleri işitildiği, Mangal Dağı istikametinde taarruzun ilerlediği. [1277/163] — Saat 12 ile bir arasında top ve tüfek sesleri işitildiği, Mangal Dağı istikametinde taarruzun ilerlediği.
- 1921-08-25 — Mangal Dağı'nı işgal eden düşmanın taarruza geçme ihtimali olduğu. [1285/85] — Mangal Dağı'nı işgal eden düşmanın taarruza geçme ihtimali olduğu.
- 1921-08-25 — Birinci Grup'un Mangal Dağı istikametinde taarruza geçtiği. [1285/91] — Birinci Grup'un Mangal Dağı istikametinde taarruza geçtiği.
- 1921-08-25 — Mangal Dağı'ndaki mevzilerini muhafaza edemeyen Beşinci Fırka hakkında tahkikat açıldığı. [1285/98] — Mangal Dağı'ndaki mevzilerini muhafaza edemeyen Beşinci Fırka hakkında tahkikat açıldığı.
- 1921-08-25 — Düşmanın Ilıca Vadisinin kuzey batısını işgal ettiği ve Mangal Dağının düşman tarafından savunulduğu. [1371/162] — Düşmanın Ilıca Vadisinin kuzey batısını işgal ettiği ve Mangal Dağının düşman tarafından savunulduğu.
- 1921-08-25 — Başkomutanlık emrinin yayınlanması ve Beşinci Fırka'nın Mangal Dağı'ndaki başarısızlığı. [1371/169] — Başkomutanlık emrinin yayınlanması ve Beşinci Fırka'nın Mangal Dağı'ndaki başarısızlığı.
- 1921-08-26 — Düşmanın Dokuzuncu Fırkası'nın Mangal Dağı önündeki siperleri aldığı, Güngörmez, Yaycı istikametinde bir yürüyüş kolu olduğu. [1278/5] — Düşmanın Dokuzuncu Fırkası'nın Mangal Dağı önündeki siperleri aldığı, Güngörmez, Yaycı istikametinde bir yürüyüş kolu olduğu.
Kaynaklar ve Atıflar
- KAY-0020 – Kurtuluş Savaşı’nda Sakarya Meydan Muharebesi, Anıtlar ve Şehitlikleri — KAY-0020 doğrudan kayıt dayanağı
- KAY-0049 – Cerideler – İSH Kataloğu Arşiv Belgesi Derlemesi; Basılı Sayfa1 satır 1944 — Mangal Dağı'na ilişkin katalog kayıtları.
22 Günlük Muharebe Kronolojisi
23 Ağustos 1921 – 13 Eylül 1921. Kaynakta kesin bilgi bulunmayan günlerde tahmin yapılmamıştır.
| Tarih | Hâkim Taraf | Türk Birlikleri | Yunan Birlikleri | Olay / Durum | Değişim | Kesinlik | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1921-08-23 | Çatışmalı / Kesin hâkimiyet yok | 5. Tümen → 14. Alay 15. Alay 24. Alay 25. Alay Meclis Muhafız Taburu 14. Alay / 3. Tabur 15. Alay / 3. Tabur | Yunan 1. Tümeni → 1/38. Efzun Alayı 4. Piyade Alayı 5. İhtiyat Piyade Alayı | 14.45’te Yunan taarruzu başladı; 16.00’dan itibaren piyade/topçu muharebesi, fırtına altında yakın muharebe ve gece karşı taarruzları sürdü. Siperlerin bir bölümü Yunanların eline geçti; hâkim tepe noktası bir süre Türklerde kaldı. | — | Yüksek güven Doğrudan kaynak | KAY-0055, basılı s.102-109 / PDF s.12-19 |
| 1921-08-24 | Yunan | 5. Tümen ve bağlı birlikler Mangal Dağı kuzeyi / Yaprakbayır gerisine çekildi 3. Kafkas Tümeni Katrancı’da ihtiyat | Yunan 1. Tümeni | 00.30 tahliye emri verildi. Türk birlikleri çekildi; Yunan 1. Tümeni sabah 08.30-10.00 arasında Mangal Dağı işgalini tamamladı. Aynı gün kayıp hakkında soruşturma başlatıldı. | Çatışmalı → Yunan | Yüksek güven Doğrudan kaynak | KAY-0055, basılı s.109-114 / PDF s.19-24 |
| 1921-08-25 | Yunan | 5. Tümen I. Grup | — | Makalenin dönemsel anlatımına göre Mangal Dağı 24 Ağustos’tan 10 Eylül’de geri alınmasına kadar Yunan kontrolünde kaldı. | — | Yüksek güven Kaynaklardan yapılan çıkarım (dönemsel ifade) | KAY-0055, basılı s.112 ve s.119-120 / PDF s.22 ve s.29-30 |
| 1921-08-26 | Yunan | — | — | Makalenin dönemsel anlatımına göre Mangal Dağı 24 Ağustos’tan 10 Eylül’de geri alınmasına kadar Yunan kontrolünde kaldı. Mangal Dağı Muharebesi OLY-002702 | — | Yüksek güven Kaynaklardan yapılan çıkarım (dönemsel ifade) | KAY-0055, basılı s.112 ve s.119-120 / PDF s.22 ve s.29-30 |
| 1921-08-27 | Yunan | — | — | Makalenin dönemsel anlatımına göre Mangal Dağı 24 Ağustos’tan 10 Eylül’de geri alınmasına kadar Yunan kontrolünde kaldı. | — | Yüksek güven Kaynaklardan yapılan çıkarım (dönemsel ifade) | KAY-0055, basılı s.112 ve s.119-120 / PDF s.22 ve s.29-30 |
| 1921-08-28 | Yunan | — | — | Makalenin dönemsel anlatımına göre Mangal Dağı 24 Ağustos’tan 10 Eylül’de geri alınmasına kadar Yunan kontrolünde kaldı. | — | Yüksek güven Kaynaklardan yapılan çıkarım (dönemsel ifade) | KAY-0055, basılı s.112 ve s.119-120 / PDF s.22 ve s.29-30 |
| 1921-08-29 | Yunan | — | — | Makalenin dönemsel anlatımına göre Mangal Dağı 24 Ağustos’tan 10 Eylül’de geri alınmasına kadar Yunan kontrolünde kaldı. | — | Yüksek güven Kaynaklardan yapılan çıkarım (dönemsel ifade) | KAY-0055, basılı s.112 ve s.119-120 / PDF s.22 ve s.29-30 |
| 1921-08-30 | Yunan | — | — | Makalenin dönemsel anlatımına göre Mangal Dağı 24 Ağustos’tan 10 Eylül’de geri alınmasına kadar Yunan kontrolünde kaldı. | — | Yüksek güven Kaynaklardan yapılan çıkarım (dönemsel ifade) | KAY-0055, basılı s.112 ve s.119-120 / PDF s.22 ve s.29-30 |
| 1921-08-31 | Yunan | — | — | Makalenin dönemsel anlatımına göre Mangal Dağı 24 Ağustos’tan 10 Eylül’de geri alınmasına kadar Yunan kontrolünde kaldı. | — | Yüksek güven Kaynaklardan yapılan çıkarım (dönemsel ifade) | KAY-0055, basılı s.112 ve s.119-120 / PDF s.22 ve s.29-30 |
| 1921-09-01 | Yunan | — | — | Makalenin dönemsel anlatımına göre Mangal Dağı 24 Ağustos’tan 10 Eylül’de geri alınmasına kadar Yunan kontrolünde kaldı. | — | Yüksek güven Kaynaklardan yapılan çıkarım (dönemsel ifade) | KAY-0055, basılı s.112 ve s.119-120 / PDF s.22 ve s.29-30 |
| 1921-09-02 | Yunan | — | — | Makalenin dönemsel anlatımına göre Mangal Dağı 24 Ağustos’tan 10 Eylül’de geri alınmasına kadar Yunan kontrolünde kaldı. | — | Yüksek güven Kaynaklardan yapılan çıkarım (dönemsel ifade) | KAY-0055, basılı s.112 ve s.119-120 / PDF s.22 ve s.29-30 |
| 1921-09-03 | Yunan | — | — | Makalenin dönemsel anlatımına göre Mangal Dağı 24 Ağustos’tan 10 Eylül’de geri alınmasına kadar Yunan kontrolünde kaldı. | — | Yüksek güven Kaynaklardan yapılan çıkarım (dönemsel ifade) | KAY-0055, basılı s.112 ve s.119-120 / PDF s.22 ve s.29-30 |
| 1921-09-04 | Yunan | — | — | Makalenin dönemsel anlatımına göre Mangal Dağı 24 Ağustos’tan 10 Eylül’de geri alınmasına kadar Yunan kontrolünde kaldı. | — | Yüksek güven Kaynaklardan yapılan çıkarım (dönemsel ifade) | KAY-0055, basılı s.112 ve s.119-120 / PDF s.22 ve s.29-30 |
| 1921-09-05 | Yunan | — | — | Makalenin dönemsel anlatımına göre Mangal Dağı 24 Ağustos’tan 10 Eylül’de geri alınmasına kadar Yunan kontrolünde kaldı. | — | Yüksek güven Kaynaklardan yapılan çıkarım (dönemsel ifade) | KAY-0055, basılı s.112 ve s.119-120 / PDF s.22 ve s.29-30 |
| 1921-09-06 | Yunan | — | — | Makalenin dönemsel anlatımına göre Mangal Dağı 24 Ağustos’tan 10 Eylül’de geri alınmasına kadar Yunan kontrolünde kaldı. | — | Yüksek güven Kaynaklardan yapılan çıkarım (dönemsel ifade) | KAY-0055, basılı s.112 ve s.119-120 / PDF s.22 ve s.29-30 |
| 1921-09-07 | Yunan | — | — | Makalenin dönemsel anlatımına göre Mangal Dağı 24 Ağustos’tan 10 Eylül’de geri alınmasına kadar Yunan kontrolünde kaldı. | — | Yüksek güven Kaynaklardan yapılan çıkarım (dönemsel ifade) | KAY-0055, basılı s.112 ve s.119-120 / PDF s.22 ve s.29-30 |
| 1921-09-08 | Yunan | — | — | Makalenin dönemsel anlatımına göre Mangal Dağı 24 Ağustos’tan 10 Eylül’de geri alınmasına kadar Yunan kontrolünde kaldı. | — | Yüksek güven Kaynaklardan yapılan çıkarım (dönemsel ifade) | KAY-0055, basılı s.112 ve s.119-120 / PDF s.22 ve s.29-30 |
| 1921-09-09 | Yunan | — | — | Makalenin dönemsel anlatımına göre Mangal Dağı 24 Ağustos’tan 10 Eylül’de geri alınmasına kadar Yunan kontrolünde kaldı. | — | Yüksek güven Kaynaklardan yapılan çıkarım (dönemsel ifade) | KAY-0055, basılı s.112 ve s.119-120 / PDF s.22 ve s.29-30 |
| 1921-09-10 | Türk | 5. Süvari Grubu → 3. Süvari Tümeni 14. Süvari Tümeni → 3., 45. ve 54. Alay keşif kolları | Yunan kuvvetleri geri çekilmişti makale Mangal Dağı’nın çarpışmasız geri alındığını belirtir. | 3. Süvari Tümeni öğle vaktini biraz geçtikten sonra Mangal Dağı’na ulaştı ve dağı geri aldı. OLY-003371 | Yunan → Türk | Yüksek güven Doğrudan kaynak | KAY-0055, basılı s.119-120 / PDF s.29-30 |
| 1921-09-11 | Belirsiz | — | — | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | — | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-09-12 | Belirsiz | — | — | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | — | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-09-13 | Belirsiz | — | — | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | — | Belirsiz Doğrudan kaynak yok |