GrupTürk
Kısa Tanıtım
Sakarya öncesi Türk tertibi.
Genel Bilgiler
Birlik seviyesiGrup
TarafTürk
Ayrıntılı Bilgi
Genel Bilgiler
- Birlik türü: Grup
- Taraf: Türk
Kısa Açıklama
Sakarya öncesi Türk tertibi.
Komuta Kadrosu
Teşkilat Yapısı
İlgili Komutanlar
- Kemalettin Sami Gökçe (Komuta/Görev)
- Ziya Bey (Komuta/görev ilişkisi)
Kaynaklar
Teşkilat ve Bağlılık
Alt Birlikler
Sakarya Meydan Muharebesi – 22 Günlük Konum Tablosu
23 Ağustos 1921 – 13 Eylül 1921. Kaynakta kesin bilgi bulunmayan günlerde tahmin yapılmamıştır.
| Tarih | Ana Konum / Tepe / Mevki / Köy | Üst Birlik | Alt Birlikler | Görev / Faaliyet | Karşısındaki Birlik | Kesinlik | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1921-08-23 | — | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Dördüncü Grup'taki iki obüsün Üçüncü Grup emrine gönderilmesi. [1285/54]: Dördüncü Grup'taki iki obüsün Üçüncü Grup emrine gönderilmesi. • Dördüncü Grup Kumandanlığı'nın harp raporu. [1208/150]: Dördüncü Grup Kumandanlığı'nın harp raporu. • Dördüncü Grup Kumandanlığı'nın harp raporu. [1208/154]: Dördüncü Grup Kumandanlığı'nın harp raporu. • Dördüncü Grup Kumandanlığı'nın harp raporu. [1208/156]: Dördüncü Grup Kumandanlığı'nın harp raporu. • Dördüncü Grup Kumandanlığı'nın harp raporu. [1208/162]: Dördüncü Grup Kumandanlığı'nın harp raporu. • Dördüncü Grup Kumandanlığı'nın harp raporu. [1208/173]: Dördüncü Grup Kumandanlığı'nın harp raporu. • Dördüncü Grup Kumandanlığı'nın harp raporu. [1208/180]: Dördüncü Grup Kumandanlığı'nın harp raporu. OLY-002341 OLY-002376 OLY-002380 OLY-002382 OLY-002388 OLY-002399 OLY-002406 | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak kaydı | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2369 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2404 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2408 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2410 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2416 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2427 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2434 |
| 1921-08-24 | — | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Sekizinci Fırka ile Dördüncü Grup arasındaki boşluğun kapanması. [1285/68]: Sekizinci Fırka ile Dördüncü Grup arasındaki boşluğun kapanması. • Dördüncü Grup'tan iki obüsün Sekizinci Fırka emrine verildiği. [1285/73]: Dördüncü Grup'tan iki obüsün Sekizinci Fırka emrine verildiği. • Sekizinci Fırka ile Dördüncü Grup arasındaki boşluğun kapatılması. [1285/75]: Sekizinci Fırka ile Dördüncü Grup arasındaki boşluğun kapatılması. • İkinci, Üçüncü ve Dördüncü Grup cephelerinde düşmanın taarruzunun beklendiği. [1371/139]: İkinci, Üçüncü ve Dördüncü Grup cephelerinde düşmanın taarruzunun beklendiği. OLY-002507 OLY-002512 OLY-002514 OLY-002549 | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak kaydı | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2535 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2540 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2542 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2577 |
| 1921-08-25 | — | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Üçüncü Grup'un Dördüncü Grup'u takviye için emir beklediği [1285/95]: Üçüncü Grup'un Dördüncü Grup'u takviye için emir beklediği OLY-002630 | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak kaydı | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2658 |
| 1921-08-26 | — | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | En yakın ihtiyat alaylarından birisinin Dördüncü Grup emrine verilmesi. [1285/108]: En yakın ihtiyat alaylarından birisinin Dördüncü Grup emrine verilmesi. • Üçüncü Grup elindeki ihtiyat alayının derhal Dördüncü Grup emrine verilmesi. [1285/111]: Üçüncü Grup elindeki ihtiyat alayının derhal Dördüncü Grup emrine verilmesi. • Dördüncü Grup Cephesi'ndeki düşman taarruzunun tardedildiği. [1288/28]: Dördüncü Grup Cephesi'ndeki düşman taarruzunun tardedildiği. OLY-002722 OLY-002725 OLY-002744 | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak kaydı | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2750 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2753 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2772 |
| 1921-08-27 | — | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Dördüncü Grup mıntıkasından düşmanın tamamen tardedildiği. [1285/125]: Dördüncü Grup mıntıkasından düşmanın tamamen tardedildiği. OLY-002833 | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak kaydı | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2861 |
| 1921-08-28 | — | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Üçüncü Grup ile Dördüncü Grup arasındaki vadinin Üçüncü Grup'a ait olduğu. [1285/126]: Üçüncü Grup ile Dördüncü Grup arasındaki vadinin Üçüncü Grup'a ait olduğu. • Dördüncü Grup mıntıkasından düşmanın tamamen tardedildiği. [1285/130]: Dördüncü Grup mıntıkasından düşmanın tamamen tardedildiği. OLY-002906 OLY-002910 | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak kaydı | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2934 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2938 |
| 1921-08-29 | Soğluca Çal Dağı | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | IV. Grup Çaldağı-Sabanca hattını takviye etti: Kemalettin Sami, 1. Süvari Tümeni ile Mürettep Kolordu'dan piyade unsurlarını Çaldağı-Sabanca açığını kapatmak üzere görevlendirdi. • 30 Sayılı Cephe Emri ile gruplar arası hat düzenlendi. • KAY-0094: Yunan 3. ve 10. Tümenlerinin baskısı Toydemir'de 5. Kafkas Tümenini yaklaşık iki kilometre geri çekilmeye zorladı; Toydemir'in kaybı 61. Tümenin sol kanadını da sarstı. 5. Kafkas Tümeni Komutanı durumun güneş batımına kadar korunmasının kuşkulu olduğunu IV. Grup Komutanlığına bildirdi. | Yunan 3. ve 10. Tümenleri | Birden fazla kaynak Doğrudan kaynak kaydı | KAY-0051 basılı s.42 / PDF s.56 | KAY-0094 basılı s.431-432 / PDF s.217-218 |
| 1921-08-30 | Çardaktepe | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | 190. Alay Çaldağı batı tepelerine sevk edildi: IV. Grup Komutanı Kemalettin Sami, 61. Tümenden 190. Alayı Çaldağı batı tepelerini savunmak üzere sevk etti. Sonuç: Batı tepe savunması 190. Alayla takviye edildi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Muhtemel Kaynaklardan yapılan çıkarım (olay ↔ birlik ↔ yer ilişkileri) | KAY-0051, basılı s. 43-48, PDF s. 57-62 |
| 1921-08-31 | Ahırlıkuyu Karayavşan Çal Dağı | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Dördüncü Grup'a ne suretle muavenet edildiği. [1285/136]: Dördüncü Grup'a ne suretle muavenet edildiği. • Onbeşinci Fırka ile Dördüncü Grup arasında irtibat kalmadığı. [1286/16]: Onbeşinci Fırka ile Dördüncü Grup arasında irtibat kalmadığı. • IV. Grup gece Çaldağı durumunu raporladı: Kemalettin Sami, düşmanın Çaldağı orta/doğu kesimine girdiğini, 1. Süvari Tümeninin Karayavşan'dan Ahırlıkuyu üzerinden sevk edildiğini bildirdi. Sonuç: Gece taarruzlarına karşı yeni sevk düzeni oluşturuldu. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Muhtemel Kaynaklardan yapılan çıkarım (olay ↔ birlik ↔ yer ilişkileri) | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 3175 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 3189 | KAY-0051, basılı s. 51, PDF s. 65 |
| 1921-09-01 | — | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-09-02 | Çal Dağı | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | haymana-caldagi-savunma/" data-smm-record-id="OLY-003289">33 Sayılı Cephe Emri Haymana-Çaldağı hattının sonuna kadar savunulmasını emretti. • KAY-0094: 3. ve 10. Yunan Tümenleri IV. Gruba saldırdı. 3. Yunan Tümeni saat 06.00 dolaylarında 5. Kafkas Tümeninin ilk siperlerine girdi ve 61. Tümeni zorladı. Kemalettin Sami Sivri-Çal arasındaki açıklığı kapatmak için 5. Kafkas ve 61. Tümenden birer tabur ayırdı; 10. Yunan Tümeni Karayavşan yönüne ilerlerken grup komutanı yedek kalmadığını bildirerek yardım istedi. | Yunan 3. ve 10. Tümenleri | Birden fazla kaynak Doğrudan kaynak + arşiv kayıtları | KAY-0051 basılı s.80-81 / PDF s.94-95 | KAY-0094 basılı s.464-466 / PDF s.235-236 civarı |
| 1921-09-03 | Yeşilyurt Karayavşan Haymana Vadisi | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Başkomutanlık delegeleri Çaldağı sonrası savunma hattını incelemekle görevlendirildi. • KAY-0094: Çal Dağı'nın kaybıyla IV. Grup iki yanından ilerleyen Yunan kuvvetleri arasında çıkıntıda kaldı. İsmet Paşa'nın emriyle grup gece yarısından sonra sessizce yaklaşık 7-8 km geri çekildi ve gün doğmadan yeni savunma mevzilerine yerleşti. Gün boyunca Yunan ileri hareketi görülmedi; birlikler olası yeni saldırıya karşı savunma hazırlığını sürdürdü. | Yunan 3. Kolordusu ve Çal kesimi Yunan kuvvetleri | Birden fazla kaynak Doğrudan kaynak + arşiv kayıtları | KAY-0051 basılı s.103 / PDF s.117 | KAY-0094 basılı s.475-476 / PDF s.240-241 civarı |
| 1921-09-04 | Yümkünlü tepeleri | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | KAY-0049: IV. Grup cephesine taarruzun tardedildiği. • KAY-0094: 05.30'da başlayan 3. Yunan Kolordusu taarruzu öğlene dek durduruldu; öğleden sonra yoğun topçu desteğiyle Yümkünlü tepelerine baskı artınca Kemalettin Sami bütün yedeklerini bu kesime sürdü. Akşama dek hat sökülemedi ve Yunan birlikleri hava kararırken geri çekildi. | Yunan 3. Kolordusu; Yunan 3. Tümeni | Birden fazla kaynak Doğrudan kaynak + arşiv kaydı | KAY-0049 İSH K.1288/S.53 | KAY-0094 basılı s.486-487 / PDF s.245 |
| 1921-09-05 | Karayavşan Şeyhali | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Yunan 10. ve 9. Tümenleri Şeyhali-Karayavşan hattında taarruz etti: Yunan 10. Tümeni Şeyhali, 9. Tümeni Karayavşan yönünde harekete geçti; IV. Grup karşı taarruzlarla cevap verdi. Sonuç: Çaldağı kuzeyindeki Türk savunma hattı korundu. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Muhtemel Kaynaklardan yapılan çıkarım (olay ↔ birlik ↔ yer ilişkileri) | KAY-0051, basılı s. 108-112, PDF s. 122-126 |
| 1921-09-06 | Çal Dağı | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Düşmanın, Dördüncü Grup karşısında süvari bırakarak çekildiğini bildirir rapor. [1372/73]: Düşmanın, Dördüncü Grup karşısında süvari bırakarak çekildiğini bildirir rapor. • 37 Sayılı Cephe Emri karşı taarruz hazırlığını düzenledi: Batı Cephesi mevcut hattın tutulmasını, IV. ve XII. Grupların karşı taarruz hazırlığında bulunmasını emretti. Sonuç: Çaldağı geri alma hazırlığı sürdürülürken savunma hattı korundu. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Muhtemel Kaynaklardan yapılan çıkarım (olay ↔ birlik ↔ yer ilişkileri) | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 634 | KAY-0051, basılı s. 113-115, PDF s. 127-129 |
| 1921-09-07 | — | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Dördüncü Grup Cephesi'nde düşmanın çekildiği. [1372/103]: Dördüncü Grup Cephesi'nde düşmanın çekildiği. OLY-000698 | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak kaydı | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 714 |
| 1921-09-08 | — | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-09-09 | — | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-09-10 | — | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-09-11 | Dereköy | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Dördüncü Grup adına Dereköy Cephane Ambarı'na gönderilen cephaneler. [1288/111]: Dördüncü Grup adına Dereköy Cephane Ambarı'na gönderilen cephaneler. OLY-000994 | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Kaynaklardan yapılan çıkarım (olay ↔ birlik ↔ yer ilişkileri) | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 1019 |
| 1921-09-12 | — | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-09-13 | — | — | BRL-000008 | 5. Kafkas Tümeni; BRL-000009 | 7. Tümen; BRL-000010 | 61. Tümen | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok |
Birlik Komutanları ve Önemli Personel
| Rütbe | Adı Soyadı | Görev | Tarih | Kaynak |
|---|---|---|---|---|
| Albay | Kemalettin Sami Gökçe | Komuta ettiği / görev yaptığı birlik | KAY-0020; KAY-0012 | |
| Yüzbaşı | Ziya Bey | IV. Grup Karargâh Subayı | KAY-0051 | |
| Yarbay | Ahmet Derviş | 7. Tümen Komutanı | KAY-0012 | |
| Albay | İzzettin Çalışlar | I. Grup Komutanı; 15 Eylül 1921'den itibaren 1. Kolordu Komutanı | KAY-0019; KAY-0020; KAY-0012 | |
| Albay (12 Eylül 1921'de Mirliva) | Mehmet Rüştü Sakarya | 61. Tümen Komutanı | KAY-0020; KAY-0012 | |
| Yarbay | Şemsettin Salur | Komuta/Görev | KAY-0020 | |
| Binbaşı | Ömer İskender Erdener | Komuta/Görev | KAY-0020 | |
| Albay | Mustafa Münip Uzsoy | Polatlı Mevki Komutanı | KAY-0012 | |
| Yarbay (12 Eylül 1921'de Albay) | Cemil Cahit Toydemir | 5. Kafkas Tümeni Komutanı | KAY-0020; KAY-0012 | |
| Binbaşı | Ahmet Fatih Şimşek | 5. Kafkas Tümeni Kurmay Başkanı | KAY-0020 | |
| Binbaşı | İshak Avni Akdağ | 5. Kafkas Tümeni Karargâh Kurmayı | KAY-0020 | |
| Yarbay | Halil Rüştü | 5. Kafkas Tümeni Piyade Komutanı | KAY-0020 | |
| Yüzbaşı | Osman Güray | 5. Kafkas Tümeni Karargâh Subayı | KAY-0020 |