15. Tümen

8 Ağustos 2026 Fatih Hakan İNCE 2 min read
TümenTürk

Kısa Tanıtım

15. Tümen; 38., 45. ve 56. Alaylarıyla Sakarya öncesi ve Sakarya'da savaşmıştır.

Genel Bilgiler

Birlik seviyesiTümen
TarafTürk

Ayrıntılı Bilgi

Genel Bilgiler

  • Birlik türü: Tümen
  • Taraf: Türk

Kısa Açıklama

KAY-0048 teşkilat görselinde yer alan tümen.

Teşkilat Yapısı

Kaynaklar

  • KAY-0048 – Tümenler ve bağlı alaylar teşkilat tablosu (görsel)

İlgili Tepeler ve Mevkiler

ANA olay kayıtlarından türetilen bağlantılar:

Güncellenen Araştırma Bilgileri

KAY-0050 hatıratında 15. Tümen; Kütahya-Eskişehir muharebelerinden sonra Polatlı/İneciler bölgesine çekilen, ardından Kokar Tepe–Perişan Tepe hattında Sakarya savunmasına katılan birlik olarak anlatılır. Kaynak, önceki komutan avni/" data-smm-record-id="KOM-000057">Şefik Avni Bey'in ayrılmasından sonra Miralay Şükrü Naili Bey'in tümeni devraldığını belirtir.

Teşkilat ve Bağlılık

Sakarya Meydan Muharebesi – 22 Günlük Konum Tablosu

23 Ağustos 1921 – 13 Eylül 1921. Kaynakta kesin bilgi bulunmayan günlerde tahmin yapılmamıştır.

TarihAna Konum / Tepe / Mevki / KöyÜst BirlikAlt BirliklerGörev / FaaliyetKarşısındaki BirlikKesinlikKaynak
1921-08-23——BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuOnbeşinci Fırka'nın işgal ettiği hat. [1285/52]: Onbeşinci Fırka'nın işgal ettiği hat. • Onbeşinci Fırka mıntıkasının teşekkül ettiği hatt-ı fasılın kapanması. [1285/61]: Onbeşinci Fırka mıntıkasının teşekkül ettiği hatt-ı fasılın kapanması. • Onbeşinci Fırka Kumandanlığı'nın harp raporu. [1208/175]: Onbeşinci Fırka Kumandanlığı'nın harp raporu.Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi.Belirsiz
Doğrudan kaynak kaydı
KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2367 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2376 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2429
1921-08-24——BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuKaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi.Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi.Belirsiz
Doğrudan kaynak yok
1921-08-2515. Tümen cephesi—BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuSaat 03.00'te 2. Yunan Tümeninin taarruzuna uğradı. Yaklaşık beş saat süren yakın ve süngü dövüşlerinin ardından Yunan taarruzu saat 08.00'e doğru tamamen kırıldı; 15. Tümen genel karşı taarruza geçerek düşmanı geri püskürttü. Kaynak, Tümen Kurmay Başkanı Binbaşı İhsan'ın şehit olduğunu belirtir.Yunan 2. TümeniKaynaklı
Doğrudan kaynak kaydı
KAY-0094 basılı s.391 / PDF s.197
1921-08-26Çiftetepeler—BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuElliyedinci Fırka elinde kuvvet bulunmadığından Onbeşinci Fırka tarafından sol kanadın korunması. [1285/116]. • Sekizinci Fırka ve Onbeşinci Fırka'nın bulundukları yerler. [1285/121]. • KAY-0094: Çiftetepeler'deki mevziler yoğun topçu ateşine tutuldu; ardından yinelenen Yunan piyade hücumları yaklaşık beş saat sürdü. 15. Tümen savunması hücumları kırdı ve düşmanı siperlere yaklaşırken geri attı.Yunan merkez taarruz kuvvetleriBirden fazla kaynak
Doğrudan kaynak kaydı
KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2758 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 2763 | KAY-0094 basılı s.401-403 / PDF s.202-203
1921-08-27——BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuGece yarısından sonra 1. Yunan Kolordusunun yoğun topçu ateşi ardından 2. Yunan Tümeni hücuma geçti; 15. Tümen Çiftetepeler'den sökülerek Evliyafakı kuzey sırtlarına çekildi.Yunan 2. TümeniKaynaklı
Doğrudan kaynak kaydı
KAY-0094 basılı s.411-413 / PDF s.207-208
1921-08-28——BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuKaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi.Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi.Belirsiz
Doğrudan kaynak yok
1921-08-29——BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuOnbeşinci Fırka'nın sol cenahında şiddetli piyade muharebesi olduğu. [1286/73]. • Onbeşinci Fırka'nın eski mevzilerini işgali ve düşmanı takibi. [1286/75]. • Onbeşinci Fırka ara hattı tespiti. [1286/79]. • Onbeşinci Fırka cephesinde düşmanın fırka merkezine ve sol cenahına gece taarruzu yaptığı. [1286/81]. • KAY-0094: Gece yarısından sonra Yunan kuvvetleri 15. Tümenin bazı mevzilerini ele geçirdi. Albay Şükrü Naili Gökberk, Soğluca-Eskiçalış arasındaki topçuların desteğinde karşı taarruza geçti ve öğleye doğru kaybedilen mevzileri geri aldı. Akşam 57. Tümenin geri çekilmesi üzerine 15. Tümen de Haymana yolunu yeniden kapatacak savunma hattına çekildi.Yunan 1. Kolordusu taarruz unsurlarıBirden fazla kaynak
Doğrudan kaynak kaydı
KAY-0049 basılı Sayfa1, satır 3030, 3032, 3036, 3038 | KAY-0094 basılı s.433 / PDF s.218
1921-08-30Türbe Tepe
Çal Dağı
—BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuKırkbeşinci Alay'dan iki makineli tüfek ve 60 erin Onbeşinci Fırka'ya gönderildiği. [1286/85]: Kırkbeşinci Alay'dan iki makineli tüfek ve 60 erin Onbeşinci Fırka'ya gönderildiği. • Onbeşinci Fırka'nın Kırkbeşinci Alay mıntıkasının Elliyedinci Fırka İhtiyat Alayı tarafından teslim alınacağı. [1286/86]: Onbeşinci Fırka'nın Kırkbeşinci Alay mıntıkasının Elliyedinci Fırka İhtiyat Alayı tarafından teslim alınacağı. • Onbeşinci Fırka'nın sağ cenahından itibaren Türbetepe'ye düşmanın taarruzda bulunduğu. [1286/88]: Onbeşinci Fırka'nın sağ cenahından itibaren Türbetepe'ye düşmanın taarruzda bulunduğu. • Onbeşinci Fırka Kumandanı Miralay Şükrü Naili Bey'in görevine devam etmesinin istendiği. [1289/119]: Onbeşinci Fırka Kumandanı Miralay Şükrü Naili Bey'in görevine devam etmesinin istendiği. • İsmet Paşa Çaldağı'nın tutulmasını emretti: İsmet Paşa, III. Grup Komutanı Yusuf İzzet Paşa'ya Çaldağı'nın mutlaka tutulmasını; 15. ve 57. Tümenlerden topçu destekli kuvvet gönderilmesini bildirdi. Sonuç: Çaldağı savunması III. Grup unsurlarıyla güçlendirildi. • KAY-0094: 1. Yunan Kolordusu öğleden sonra Ardıç yönünde ilerleyerek 15. ve 57. Tümen cephelerine yanaştı. Çal Dağı'nın önem kazanması üzerine 15. Tümene mevzilerini gizlice bırakıp Çal Dağı yönüne çekilme emri verildi; gece yürüyüşünden sonra tümen yedeğe alındı.Yunan 1. KolordusuBirden fazla kaynak
Doğrudan kaynak + arşiv kayıtları
KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 3105 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 3106 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 3108 | KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 3119 | KAY-0051, basılı s.48-49 / PDF s.62-63 | KAY-0094 basılı s.444-445 / PDF s.224
1921-08-31Eskiçalış
Ahırlıkuyu
Kesikkavak
Çal Dağı
—BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuOnbeşinci Fırka emrine gönderilen batarya. [1285/144]: Onbeşinci Fırka emrine gönderilen batarya. • Onbeşinci Fırka'ya gösterilen hattın zabtedilmesi. [1285/146]: Onbeşinci Fırka'ya gösterilen hattın zabtedilmesi. • Onbeşinci Fırka ile Dördüncü Grup arasında irtibat kalmadığı. [1286/16]: Onbeşinci Fırka ile Dördüncü Grup arasında irtibat kalmadığı. • Onbeşinci Fırka cephesindeki kıtaatın düşmanla teması kestiği. [1286/98]: Onbeşinci Fırka cephesindeki kıtaatın düşmanla teması kestiği. • Eskiçalış'ın Onbeşinci Fırka tarafından işgal edildiği. [1286/101]: Eskiçalış'ın Onbeşinci Fırka tarafından işgal edildiği. • Yirmidördüncü ve Onbeşinci Fırka topçularının taarruzu desteklemeleri [1288/44]: Yirmidördüncü ve Onbeşinci Fırka topçularının taarruzu desteklemeleri • 31 Sayılı Cephe Emri Çaldağı savunmasını önceliklendirdi. • 15. ve 24. Tümenler Çaldağı'nda koordineli karşı taarruza geçti. • KAY-0094: Şükrü Naili Gökberk komutasındaki 15. Tümen Çal'ın kuzey yamaçlarından batıya karşı taarruza geçti; 2. Yunan Tümenini geri atarak dağın büyük kısmını geri aldı. Kaynak 23-31 Ağustos ara zayiatını ayrıca verir.Yunan 2. ve 12. TümenleriBirden fazla kaynak
Doğrudan kaynak + arşiv kayıtları
KAY-0049; KAY-0051 | KAY-0094 basılı s.447-451 / PDF s.226-227
1921-09-01Çal Cephesi
Tarassuttepe
Çardaktepe
1140 Rakımlı Tepe
—BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuOnbeşinci Fırka'nın durumunun belli olmadığı. [1290/128]: Onbeşinci Fırka'nın durumunun belli olmadığı. • Elliyedinci Fırka bölgesinde kalmış iki topun Onbeşinci Fırka'ya iadesi. [1286/113]: Elliyedinci Fırka bölgesinde kalmış iki topun Onbeşinci Fırka'ya iadesi. • Onbeşinci Fırka'da ekmekçi takımı olmadığı [1289/123]: Onbeşinci Fırka'da ekmekçi takımı olmadığı • 32 Sayılı Emir ile Çal Cephesi Komutanlığı kuruldu: Batı Cephesi doğrudan kendi emrinde Çal Cephesi Komutanlığı'nı kurdu; 15. Tümen Komutanı Şükrü Naili geçici komutan oldu, 15. ve 24. Tümenler emrine verildi. Sonuç: Çaldağı bölgesi tek emir-komuta altında toplandı. • Şükrü Naili 1140 Rakımlı Tepe'den Çal Cephesi durumunu bildirdi: Şükrü Naili, 15. ve 24. Tümenlerin gece taarruzlarını, Çardaktepe çevresindeki el değiştirmeleri, ihtiyat yetersizliğini ve ağır kayıpları raporladı. Sonuç: Çal Cephesi'nin ihtiyat ve mevcut sıkıntısı belgelendi. • KAY-0094: Çal Cephesi Komutanı Şükrü Naili Gökberk emrindeki 15. Tümen gece ve gündüz 2. Yunan Tümeninin saldırılarını karşıladı; orta kesimde iki tabur geçici geri çekilse de diğer taburlar ve topçu ateşiyle saldırı durduruldu. Öğleden sonra sağ kanada yönelen yeni Yunan alay hücumu Türk süngü karşı taarruzlarıyla geri atıldı.Yunan 2. TümeniBirden fazla kaynak
Doğrudan kaynak + arşiv kayıtları
KAY-0049 ilgili kayıtlar | KAY-0051 basılı s.68-72 / PDF s.82-86 | KAY-0094 basılı s.455-456 / PDF s.230-231
1921-09-02Yeşilyurt
Osmaniye
Çal Dağı
Çal Cephesi
1140 Rakımlı Tepe
—BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuOnbeşinci Fırka'ya mensup dağ obüs bataryasının Elliyedinci Fırka emrinde kalacağı. [1290/134]: Onbeşinci Fırka'ya mensup dağ obüs bataryasının Elliyedinci Fırka emrinde kalacağı. • Yunan birlikleri Çaldağı'nın tamamını ele geçirdi: Yunan 2. ve 10. Tümenlerinin taarruzları sonucunda 1140 Rakımlı Tepe dahil Çaldağı'nın hâkim kesimleri Yunanların eline geçti; 15. ve 24. Tümenler doğuya çekildi. Sonuç: Çaldağı tamamen Yunan işgaline girdi; Türk savunması Kadıköy-Haymana yönünde yeniden kuruldu. • Sabri Bey Çaldağı'nın düşüşünü saatleriyle raporladı: Mülazım-ı evvel Sabri Bey; 17:30'dan itibaren 30., 45., 56. ve 38. Alayların durumunu, 1140 Rakımlı Tepe'nin kaybını ve yeni gece savunma tertibini raporladı. Sonuç: 15. ve 24. Tümenler Kadıköy batısında yeniden tertiplendi. • Halit Karsıalan'a Çal Cephesi komutası verildi: İsmet Paşa XII. Grup Komutanı Halit Karsıalan'a Kadıköy'e giderek 15. ve 24. Tümenleri ve Çal Cephesi Komutanlığını devralmasını emretti; 11. Tümenin de bölgeye gönderilmesi planlandı. Sonuç: Çal Cephesi komutası Halit Karsıalan'a devredildi.Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi.Muhtemel
Kaynaklardan yapılan çıkarım (olay ↔ birlik ↔ yer ilişkileri)
KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 36 | KAY-0051, basılı s. 87-95, PDF s. 101-109 | KAY-0051, basılı s. 92-94, PDF s. 106-108 | KAY-0051, basılı s. 99-102, PDF s. 113-116 | KAY-0052, basılı s. 43-57, PDF s. 50-64
1921-09-03Yeşilyurt
Durutlar
—BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum Taburu11. Tümen Kadıköy'e ulaştı ve Çal Cephesi'nde mevzi devraldı. • KAY-0094: 15. Tümen 23. ve 24. Tümenlerle Erif-Kadıköy bölgesinde, Çal Dağı bloğunu geri almak için yapılabilecek karşı taarruzda kullanılmak üzere toplandı. Başkomutanlık incelemesinde mevcut mevzilerinde zayıf kuvvet bırakılması seçeneği de değerlendirildi.Çal Dağı'ndaki Yunan kuvvetleriBirden fazla kaynak
Doğrudan kaynak + arşiv kayıtları
KAY-0051/KAY-0052 | KAY-0094 basılı s.474-478 / PDF s.239-243 civarı
1921-09-04——BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuKaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi.Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi.Belirsiz
Doğrudan kaynak yok
1921-09-05Çal Dağı—BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuÇaldağı Muharebesi'nde Otuzdokuzuncu Alay'dan bir kısım efradın Onbeşinci Fırka Kıtaatı'na karıştığı, bunların iadeleri. [1289/135]: Çaldağı Muharebesi'nde Otuzdokuzuncu Alay'dan bir kısım efradın Onbeşinci Fırka Kıtaatı'na karıştığı, bunların iadeleri.Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi.Belirsiz
Kaynaklardan yapılan çıkarım (olay ↔ birlik ↔ yer ilişkileri)
KAY-0049, basılı Sayfa1, satır 512
1921-09-06——BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuKaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi.Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi.Belirsiz
Doğrudan kaynak yok
1921-09-07——BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuKaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi.Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi.Belirsiz
Doğrudan kaynak yok
1921-09-08——BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuKaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi.Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi.Belirsiz
Doğrudan kaynak yok
1921-09-09——BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuKaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi.Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi.Belirsiz
Doğrudan kaynak yok
1921-09-10——BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuKaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi.Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi.Belirsiz
Doğrudan kaynak yok
1921-09-11——BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuKaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi.Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi.Belirsiz
Doğrudan kaynak yok
1921-09-12——BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuKaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi.Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi.Belirsiz
Doğrudan kaynak yok
1921-09-13——BRL-000042 | 38. Alay; BRL-000043 | 45. Alay; BRL-000044 | 56. Alay; BRL-000119 | 15. Tümen İstihkâm Bölüğü; BRL-000120 | 15. Tümen Hücum TaburuKaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi.Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi.Belirsiz
Doğrudan kaynak yok

Birlik Komutanları ve Önemli Personel

RütbeAdı SoyadıGörevTarihKaynak
AlbayŞükrü Naili Gökberk15. Tümen Komutanı; 1-2 Eylül 1921 geçici Çal Cephesi KomutanıKAY-0012; KAY-0051
YarbayAhmet Naci TınazBatı Cephesi Komutanlığı Kurmay Başkanı; 15 Eylül 1921'den itibaren 15. Tümen KomutanıKAY-0012
Kurmay YarbayŞefik Avni15. Tümen Komutanı (1920-1921)KAY-0012; KAY-0050
BinbaşıBinbaşı Tahir Bey15. Tümen Erkân-ı Harbi / kurmay subayıKAY-0050
YarbayReşit Palabıyıkoğlu38. Alay KomutanıKAY-0021; KAY-0050
[kaynakta rütbe verilmemiş]İlyas Bey [kimliği belirsiz]38. Alay Komutanı olarak anılırKAY-0050; KAY-0021
Yedek TeğmenYedek Teğmen A. Şevket15. Tümen 38. Alay Makinalı Tüfek Bölüğü 1. Takım KomutanıKAY-0051
YüzbaşıYüzbaşı Rasim Bey15. Tümen 38. Alay Makinalı Tüfek Bölüğü Komutanı (bağlamdan)KAY-0051
İhtiyat zabiti; 1923 tarihli takdirnamede MülâzımAhmet Naci Cihan45. Alay bölük komutanı; daha sonra 45. Alay yaveriKAY-0050
YarbayKâmil İnanoğlu15. Tümen 45. Alay KomutanıKAY-0021; KAY-0050
[rütbe kaynakta bu pasajda belirtilmiyor]Behçet Bey45. Alay yaveriKAY-0050
YarbayMehmet Fehmi Tınaztepe56. Alay KomutanıKAY-0022; KAY-0050

Ayrıntılı Sayfa

İlgili Kayıtlar