CepheTürk
Kısa Tanıtım
KAY-0012 komutan biyografilerinde Batı Cephesi Komutanlığı olarak geçer.
Genel Bilgiler
Birlik seviyesiCephe
TarafTürk
Ayrıntılı Bilgi
Genel Bilgiler
- Birlik türü: Cephe
- Taraf: Türk
- Dönem: 1920 – ?
Kısa Açıklama
KAY-0012 komutan biyografilerinde Batı Cephesi Komutanlığı olarak geçer.
Komuta Kadrosu
Türk Ordusu Batı Cephesi komuta kademesi.
Teşkilat Yapısı
- 1. Tayyare Bölüğü
- 2. Tayyare Bölüğü
- Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği)
- Çal Cephesi Komutanlığı
Tarihçe ve Sakarya Faaliyetleri
KAY-0012'de İsmet İnönü, Ahmet Naci Tınaz ve Asım Gündüz biyografilerinde Batı Cephesi komuta/karargâh görevleri kaydedilmiştir.
İlgili Komutanlar
- Ahmet Naci Tınaz (Komuta ettiği / görev yaptığı birlik)
- Asım Gündüz (Komuta ettiği / görev yaptığı birlik)
- Cevdet Kerim İncedayı (Komuta/görev ilişkisi)
- Fevzi Çakmak (Komuta ettiği / görev yaptığı birlik)
- İsmet İnönü (Komuta ettiği / görev yaptığı birlik)
Kaynaklar
Teşkilat ve Bağlılık
Sakarya Meydan Muharebesi – 22 Günlük Konum Tablosu
23 Ağustos 1921 – 13 Eylül 1921. Kaynakta kesin bilgi bulunmayan günlerde tahmin yapılmamıştır.
| Tarih | Ana Konum / Tepe / Mevki / Köy | Üst Birlik | Alt Birlikler | Görev / Faaliyet | Karşısındaki Birlik | Kesinlik | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1921-08-23 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-08-24 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-08-25 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-08-26 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-08-27 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-08-28 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | KAY-0094: İsmet Paşa günün ilk saatinde ordunun mevcut çizgiyi kesin savunmasını; Mürettep Kolordunun 1. Süvari Tümenini kuzeyde olası Sakarya geçişine karşı hazır tutmasını; 2. ve 3. Grupların ikişer piyade alayını yedekte bulundurmasını emretti. Yüzbaşı Fazıl'ın keşfinden sonra Mustafa Kemal Paşa, Fevzi Paşa aracılığıyla güney kanada kuvvet kaydırılmasını istedi. | Yunan Küçük Asya Ordusu | Kaynaklı Doğrudan kaynak kaydı | KAY-0094 basılı s.420-423 / PDF s.212-213 |
| 1921-08-29 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-08-30 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Asım Gündüz – 1921 görev ataması: 16 Ağustos'ta Millî Mücadeleye katıldı; 30 Ağustos 1921'de Batı Cephesi Kurmay Başkanlığına vekâleten atandı ve Sakarya'nın ikinci yarısında bu görevde bulundu. Sonuç: Komuta/görev değişikliği • KAY-0094: Çal Dağı yönündeki tehlike büyüyünce İsmet Paşa 57. Tümenin Haymana yakınındaki yedekten Çal'a sevkini emretti; XII. Grubun Gökdere sırtlarına çekilme önerisini reddederek yerinde savunma emri verdi. | Yunan 3. Kolordusu; Yunan 2. Kolordusu | Birden fazla kaynak Doğrudan kaynak kayıtları | KAY-0012, basılı s.133 / PDF s.143 | KAY-0094 basılı s.444-446 / PDF s.224-225 |
| 1921-08-31 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | KAY-0094: İsmet Paşa saat 02.00'de ordunun 31 Ağustos'ta eldeki ve yeni işgal edilecek mevzileri kesin olarak tutmasını emretti; yaklaşık bir saat sonraki ek emirde Ezineli-Kartaltepe-Karadağ-Çal Dağı-Haymana güneyi hattının kesin savunulmasını ve tehdit edilmeyen kesimlerden tümen/batarya kaydırılmasını istedi. | Yunan Küçük Asya Ordusu | Kaynaklı Doğrudan kaynak kaydı | KAY-0094 basılı s.447 / PDF s.226 |
| 1921-09-01 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | KAY-0094: İsmet Paşa saat 01.30'da özellikle Haymana'yı hedef alan genel Yunan saldırısı beklediğini bildirerek ordunun mevcut mevzileri kesin savunmasını emretti. Çal Cephesi Komutanlığını doğrudan Batı Cephesi emrinde kurdu; Şükrü Naili Gökberk'i geçici komutan atadı, 15. ve 24. Tümenleri emrine verdi. Haymana için 23. Tümenden bir alay ile 7. Tümenin sevkini emretti. | Yunan Küçük Asya Ordusu | Kaynaklı Doğrudan kaynak kaydı | KAY-0094 basılı s.454-455 / PDF s.230 |
| 1921-09-02 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-09-03 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | KAY-0094: Çal Dağı'nın kaybı üzerine Batı Cephesi savunma hattını yeniden düzenledi; IV. Grup gece yaklaşık 7-8 km geri çekildi. Gün boyunca Yunan ana taarruzu görülmeyince savunma ve karşı taarruz hazırlıkları sürdürüldü. Fevzi Paşa özellikle Sivri-Haymana arasından gece veya ertesi gün saldırı ihtimaline karşı uyardı; Erif-Haymana arasındaki Babayakup Deresi doğu sırtlarının tutulması, 15./23./24. Tümenlerin Çal karşı taarruzu için Erif-Kadıköy'de toplanması ve 7. Tümenin Haymana'ya hareket hazırlığı emredildi. | Yunan Küçük Asya Ordusu | Kaynaklı Doğrudan kaynak kaydı | KAY-0094 basılı s.474-478 / PDF s.239-243 civarı |
| 1921-09-04 | Polatlı; Basritepe | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | KAY-0094: Batı Cephesi Kurmay Başkanı Asım Gündüz Polatlı'ya gelerek kasabanın yaklaşık iki kilometre yakınına kadar ilerleyen Yunan saldırısının açtığı gediklere elde kalan son yedekleri kaydırdı. Basritepe'deki savunmayı geriden izledi; ağır topçu ateşi sonrası Türk erlerinin Teğmen Ahmet öncülüğünde süngü hücumu ile tepeyi tutması kaynakta ayrıntılı anlatılır. | Yunan 7. Tümeni | Kaynaklı Doğrudan kaynak kaydı | KAY-0094 basılı s.487-488 / PDF s.245-246 |
| 1921-09-05 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-09-06 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-09-07 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-09-08 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-09-09 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-09-10 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-09-11 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-09-12 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok | |
| 1921-09-13 | — | — | BRL-000104 | Çal Cephesi Komutanlığı; BRL-000129 | 1. Tayyare Bölüğü; BRL-000130 | 2. Tayyare Bölüğü; BRL-000131 | Tayyare Bölüğü (Birleşik Cephe Hava Birliği) | Kaynaklarda bu güne ilişkin kesin kayıt tespit edilemedi. | Kaynaklarda kesin karşı birlik tespit edilemedi. | Belirsiz Doğrudan kaynak yok |
Birlik Komutanları ve Önemli Personel
| Rütbe | Adı Soyadı | Görev | Tarih | Kaynak |
|---|---|---|---|---|
| Mirliva | İsmet İnönü | Batı Cephesi Komutanı | KAY-0049; KAY-0012 | |
| Orgeneral | Fevzi Çakmak | Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Reisi; Başvekil | KAY-0049; KAY-0012 | |
| Albay | Asım Gündüz | Batı Cephesi Komutanlığı Kurmay Başkanı (vekâleten) | KAY-0012; KAY-0051 | |
| Yarbay | Ahmet Naci Tınaz | Batı Cephesi Komutanlığı Kurmay Başkanı; 15 Eylül 1921'den itibaren 15. Tümen Komutanı | KAY-0012 | |
| Yüzbaşı | Cevdet Kerim İncedayı | Batı Cephesi Karargâh Subayı | KAY-0051 | |
| Yüzbaşı | Fazıl Bey | 2. Tayyare Bölük Komutanı / Pilot Yüzbaşı | KAY-0052; KAY-0051 | |
| Asteğmen | Halil | Pilot | KAY-0052 | |
| Sivil Pilot | Behçet | Pilot | KAY-0052 | |
| Sivil Pilot | Vecihi Hürkuş | Pilot | KAY-0052 | |
| Sivil Pilot | Hayrettin | Pilot | KAY-0052 | |
| Yüzbaşı | Süleyman Sırrı | Rasıt | KAY-0052 | |
| Yüzbaşı | H. Hüsnü Bilge | Rasıt | KAY-0052 | |
| Yüzbaşı | Bahattin | Rasıt | KAY-0052 | |
| Üsteğmen | Hasan Basri | Rasıt | KAY-0052 | |
| Üsteğmen | Avni | Rasıt | KAY-0052 | |
| Üsteğmen | Çaypınar | Rasıt | KAY-0052 | |
| Sivil Makinist | Eşref | Bölük Baş Makinisti | KAY-0052 | |
| Sivil Makinist | Ruhi | Makinist | KAY-0052 | |
| Sivil Pilot | Hasan Fehmi | Pilot | KAY-0052 | |
| Hamdi | Rasıt | KAY-0052 | ||
| Yüzbaşı | M. Nuri | Rasıt / 1. Tayyare Bölük Komutanı | KAY-0052 | |
| Mülazım-ı evvel | Sabri Bey | Çal Cephesi / 15. Tümen 1. Şube Müdürü | KAY-0051 | |
| Albay | Şükrü Naili Gökberk | 15. Tümen Komutanı; 1-2 Eylül 1921 geçici Çal Cephesi Komutanı | KAY-0012; KAY-0051 | |
| Albay | Halit Karsıalan | XII. Grup Komutanı; 2/3 Eylül 1921'den itibaren Çal Cephesi Komutanı | KAY-0020; KAY-0012; KAY-0051 |